Ons ASML

Een machine uit Veldhoven bepaalt wie de kleinste en snelste microchips van de wereld kan maken. En dus willen Washington en Peking allebei iets te zeggen hebben over wat er op een Brabants bedrijventerrein van ASML gebeurt. In Ons ASML neemt tech- en beursjournalist Maxim van Mil je mee in het turbulente verleden en heden van de chipmachinemaker. Het belangrijkste bedrijf van Nederland, van Europa en misschien wel van de hele wereld. Twee jaar lang kreeg hij een unieke inkijk achter de schermen bij het bedrijf. Hij sprak medewerker 001, de allereerste directeur, de bedrijfskundige die twaalf jaar onderzoek deed naar het succes van ASML, de archivaris die de bedrijfsgeheimen bewaart, en analisten die de chipoorlog tussen China en de Verenigde Staten van dag tot dag volgen. ASML is namelijk geen 'gewoon' bedrijf meer. De Veldhovenaren stopten 20 jaar en 12 miljard euro in de ontwikkeling van de EUV-machine, en werden er alleenheerser in hun hoek van de chipsector door. Elke geavanceerde halfgeleider in je telefoon, in de AI-chips van Nvidia en in de datacenters waar kunstmatige intelligentie op draait, begint bij een lithografiemachine uit Veldhoven. Het maakt ASML onmisbaar, maar juist ook kwetsbaar. Want opeens willen wereldmachten iets te zeggen hebben over ASML's machine. Amerika legde exportrestricties op richting China, Den Haag ging erin mee, en de vrijbuiters uit Veldhoven werden ongewild een pion op het schaakbord van de geopolitiek. Ondertussen werkt China met een vrijwel onbeperkt budget aan een eigen EUV-machine, en zit belangrijkste klant TSMC in Taiwan, het eiland waar China al jaren aanspraak op maakt. Ons ASML vertelt het verhaal van de chipmachinemaker vanaf het begin. Maxim neemt je mee naar 1984, toen ASML als afdankertje van Philips begon in een lekkende bouwkeet in Eindhoven en niemand geloofde dat het iets zou worden. Hij vertelt je hoe ASML zichzelf los wist te vechten van oprichter Philips, en een beursgang waar wist te maken, allemaal door middel van een simpele videoband. Hoe het bedrijf zich door de dotcomcrash heen worstelde, en hoe ze met de inzet van hun eigen 'Drie Musketiers' een onmogelijke machine mogelijk wisten te maken. Je komt te weten hoe het bedrijf een geheime miljardenoperatie van het Nederlandse kabinet op gang wist te krijgen. En je wordt meegenomen door een uitgebreide reconstructie die je vertelt hoe de ASMLers om leerden gaan met Amerikaanse inmenging in hun bedrijfsvoering. Acht afleveringen over bedrijfsgeheimen, grensverleggende technologie en geopolitieke intrige. Over een club rebelse uitvinders die uitgroeide tot technologische supermacht, en zich daar nu naar moet gaan gedragen. Uitvinden kunnen ze bij ASML als de beste. Maar wat als het bedrijf zichzelf opnieuw uit moet vinden? Ons ASML is een podcast van BNR Nieuwsradio. Vanaf 16 oktober staat er elke week een nieuwe aflevering voor je klaar. Over de makers Maxim van Mil is tech- en beursjournalist bij BNR Nieuwsradio. Hij volgt de financiële markten en de techsector, en wordt het meest enthousiast als hij over ASML of oer-Hollandse bedrijven kan praten. Voor Ons ASML dook hij twee jaar lang in het bedrijf waar hij in zijn werk bijna dagelijks over bericht. Daniël Mol is programmamaker bij BNR Nieuwsradio. Hij presenteert de Cryptocast, is samensteller van De Grote Tech Show en co-producer van De Technoloog. Voor Ons ASML deed hij samen met Maxim de redactie.