Skip to content
Vroeg! cover art

NPO Luister / BNNVARA

Vroeg!

A News podcast

Good podcast? Give it some love!

About the show

Elke werkdag tussen 5 en 6 uur start BNNVARA de dag met Vroeg!. In dit NPO Radio 1-programma verdiepen Chaira Koops, Emma van den Berg en Jan van Poppel zich in de belangrijkste nieuwsonderwerpen en nodigen ze elke dag één gast uit die de luisteraars bijpraat over een actueel onderwerp. Luisteraars kunnen meepraten via de NPO Radio 1-app.

Newest episodes

Persveiligheid en censuur in Rusland

54 min

In Rusland neemt de persvrijheid met rap tempo af. Kranten verdwijnen, televisiezenders komen onder controle van het Kremlin en kritische stemmen worden monddood gemaakt. Deze week kwam daar opnieuw een voorbeeld van: de Russische krant Novaja Gazeta moet stoppen met haar werkzaamheden in Rusland. Maar het Kremlin probeert niet alleen binnen de eigen grenzen de informatievoorziening te controleren. Ook journalisten buiten Rusland krijgen daarmee te maken. Zo is kennisplatform Raam op Rusland door het Kremlin bestempeld als een 'ongewenste organisatie'. Hoe houden we zicht op wat er in Rusland gebeurt? En in hoeverre beïnvloedt het Kremlin de beeldvorming hier in Nederland en Europa? Ik ga erover praten met journalist van kennisplatform RAAM met Dénis van Vliet.

Dat gebeurt hier niet: arbeidsuitbuiting in Nederland

52 min

Eén op de tien werknemers in Nederland is arbeidsmigrant. Ze zijn onmisbaar voor onze economie, maar hun verhalen horen we nauwelijks. Want achter het werk dat ze voor ons doen, gaat regelmatig een wereld van uitbuiting, misleiding en slechte woon- en werkomstandigheden schuil. Bemshi de Visser gaat erover in gesprek met onderzoeksverslaggever Sarah Haaij en Elitsa Yordanovva voorzitter van Stichting Bulgaars Onderwijs en Cultuur.

Vervuilen met vergunning: komt er nu een einde aan?

49 min

Vorige week nam de Tweede Kamer een Europese richtlijn aan waarmee milieucriminaliteit strenger wordt vervolgd. Groot nieuws voor de natuur, want zolang het geen direct gevaar was voor de mens, was er voor grote vervuilende bedrijven met de juiste vergunning voorheen veel mogelijk. Daar komt nu verandering in, maar hoe gaat die verandering eruit zien? Jan praat er deze ochtend over met Sjoerd Lopik, milieuadvocaat bij De Roos en onderzoeker milieurecht aan de Universiteit Leiden. 

Similar podcasts

All episodes

The newest 50 of 1,248 episodes

Persveiligheid en censuur in Rusland

54 min

In Rusland neemt de persvrijheid met rap tempo af. Kranten verdwijnen, televisiezenders komen onder controle van het Kremlin en kritische stemmen worden monddood gemaakt. Deze week kwam daar opnieuw een voorbeeld van: de Russische krant Novaja Gazeta moet stoppen met haar werkzaamheden in Rusland. Maar het Kremlin probeert niet alleen binnen de eigen grenzen de informatievoorziening te controleren. Ook journalisten buiten Rusland krijgen daarmee te maken. Zo is kennisplatform Raam op Rusland door het Kremlin bestempeld als een 'ongewenste organisatie'. Hoe houden we zicht op wat er in Rusland gebeurt? En in hoeverre beïnvloedt het Kremlin de beeldvorming hier in Nederland en Europa? Ik ga erover praten met journalist van kennisplatform RAAM met Dénis van Vliet.

Dat gebeurt hier niet: arbeidsuitbuiting in Nederland

52 min

Eén op de tien werknemers in Nederland is arbeidsmigrant. Ze zijn onmisbaar voor onze economie, maar hun verhalen horen we nauwelijks. Want achter het werk dat ze voor ons doen, gaat regelmatig een wereld van uitbuiting, misleiding en slechte woon- en werkomstandigheden schuil. Bemshi de Visser gaat erover in gesprek met onderzoeksverslaggever Sarah Haaij en Elitsa Yordanovva voorzitter van Stichting Bulgaars Onderwijs en Cultuur.

Vervuilen met vergunning: komt er nu een einde aan?

49 min

Vorige week nam de Tweede Kamer een Europese richtlijn aan waarmee milieucriminaliteit strenger wordt vervolgd. Groot nieuws voor de natuur, want zolang het geen direct gevaar was voor de mens, was er voor grote vervuilende bedrijven met de juiste vergunning voorheen veel mogelijk. Daar komt nu verandering in, maar hoe gaat die verandering eruit zien? Jan praat er deze ochtend over met Sjoerd Lopik, milieuadvocaat bij De Roos en onderzoeker milieurecht aan de Universiteit Leiden. 

Massale protesten in India

50 min

In India gingen de afgelopen weken miljoenen mensen de straat op, van Gen Z tot leden van de oppositie... en dat heeft alles te maken met hun recht om te stemmen. De kiescommissie van het land heeft flink huis gehouden, en daarmee zijn 130 miljoen mensen uit het kiesregister verdwenen.  Wat is er aan de hand in de grootste democratie ter wereld? Jan praat erover met Carolien Stolte, historicus en Indiakenner verbonden aan de Universiteit Leiden!

Opkomen voor kinderrechten tijdens genocide

49 min

Zondagmiddag werd het vierde Rode Lijn protest gehouden in Amsterdam. Meer dan 150 organisaties en honderdduizenden mensen lieten weten: Nederland mag niet bijdragen aan de genocide en illegale bezetting van Israël in Palestina. Vooraan de lijn liep onder andere Pim Kraan, CEO van Save the Children Nederland. Zij komen op voor kinderen wiens rechten worden geschonden. Emma van den Berg gaat in gesprek met Pim over de demonstraties, de situatie in de Palestijnse gebieden, en hoop. 

Is Israël een democratie?

54 min

Op 27 oktober stemden bijna 5,7 miljoen Israëliërs, en de Arabische partijen haalden met 19 zetels een record. Israël noemt zichzelf de enige democratie in het Midden-Oosten. Maar wie mag er eigenlijk meedoen aan die democratie? Moeten we het over de uitslag hebben of over de staat van de Israëlische democratie? Ik ga erover praten met Hilla Dayan, politiek socioloog en docent aan de Amsterdam University College, en journaliste Rinke Verkerk.

De manosphere als volksgezondheidkwestie?

50 min

Is de manosphere even schadelijk voor onze gezondheid als roken? Als het aan onderzoekers in het Verenigd Koninkrijk ligt, wel. Zij zeggen: de manosphere moet door de overheid worden beschouwd als een volksgezondheidkwestie. Kan deze aanpak een verschil maken? Vorige week publiceerden Britse onderzoekers een rapport, met hierin een opvallend advies: Beschouw de manosphere en online misogynie als een volksgezondheidkwestie, alleen dan kan het probleem aangepakt worden. Betekent dit rapport een doorbraak? Welke concrete oplossingen zijn er? En zouden we dit ook in Nederland kunnen toepassen? Te gast: Javier Koole, onderzoeker naar gendergerelateerd geweld bij Rutgers.

De Amerikaanse midterms

47 min

De voorspelde blue wave lijkt aangespoeld, in het Huis van Afgevaardigden stevenen de Democraten af op een flinke overwinning, en ook in de Senaat lijkt het erop dat de Democraten een meerderheid krijgen.  Het komende uur hebben we het hier over de midterms! Daarvoor spreekt Jan deze ochtend met Alexander Dommerholt, buitenlandjournalist bij het Nederlands Dagblad!

De hack op cryptobeurs Binance

50 min

6,3 miljard dollar, dat is het bedrag dat cryptobeurs Binance uit hun kluis zag verdwijnen vorige week. De FBI wees de Noord-Koreaanse Lazarus Group aan als verantwoordelijk voor deze recordroof. Hoe krijgen criminelen toegang tot al dat digitale geld? We bespreken het met Rick Harmsen, cryptospecialist bij DataExpert.

Wat doet de Europese Centrale Bank?

49 min

ECB-president Christine Lagarde zwaait eerder af dan gedacht. Dat versnelt het proces om een opvolger te zoeken in een toch al bijzondere tijd in Europa: Zo loopt de Franse staatsschuld steeds meer op, de gasprijzen blijven stijgen, en ook de inflatie op ons continent trekt aan. Genoeg te doen dus bij die Europese Centrale Bank... Maar hoe belangrijk is de functie van de ECB-president? Wat laat Lagarde achter? En wie staan er te trappelen om haar op te volgen? Jan praat erover met Thijs Knaap, Hoofdeconoom bij APG Asset Management!

Genetisch gemodificeerde militaire honden

54 min

Dieren spelen al lange tijd een rol in het leven mensen, denk aan het gif van slangen dat werd gebruikt om de vijand te vergiftigen, maar denk ook aan hulphonden bij ziektes. De nieuwste ontwikkelingen van genetische modificatie bieden daardoor mogelijkheden, maar dat komt niet zonder risico's. Wat zijn de risico's van het ontwikkelen van genetisch gemodificeerde militaire honden? En wat zijn positieve ontwikkelingen op het gebied van genetische modificatie? Ik ga erover praten met dierenarts Joris Wijnker, en Diederik Burgersdijk, Universitair docent Literatuur en Geschiedenis. 

Hoe verhouden muziek en kolonialisme zich tot elkaar?

46 min

Vandaag begint de conferentie Sounding Dutch Coloniality, onderzoekers en muzikanten komen samen om te onderzoeken hoe muziek, geluid en stilte verbonden zijn met het Nederlandse koloniale verleden én met de samenleving van nu. Maar hoe klinkt kolonialisme door in de muziek? Hoe kan muziek een manier zijn om deze  geschiedenis door te geven, maar ook om ons tegen die geschiedenis te verzetten? En wat moet er veranderen om de verhalen achter die muziek beter te horen en te begrijpen? Te gast: Grazziëlla Hunsell Rivero, zangeres en directeur ZOJazz Stage, en Floris Schuiling, universitair docent Muziekwetenschappen.

Hoe werkt de medicijnmarkt?

49 min

Onlangs besloot de EMA, het Europees Geneesmiddelenbureau, dat het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis een door hen zelf ontwikkelde kankertherapie niet op de markt mag brengen. De reden: het onderzoek was niet goed onderbouwd. Maar dit hele proces, van een ziekenhuis dat een medicijn op de markt wil brengen, is uniek. Is hier sprake van een doorbraak in wie er medicijnen maakt? Wat betekent deze afwijzing? En hoe werkt die medicijnenmarkt überhaupt? Jan praat erover met Wouter Boon, hoogleraar Innovatie en Transitiestudies aan de Universiteit Utrecht!

Waarom archiveren we radio en tv?

50 min

Geschiedenis bestaat uit verhalen, feiten uit bronnen en getuigenissen. En wil je die geschiedenis navertellen, dan is het belangrijk dat die bronnen blijven bestaan. Dat had UNESCO al door in 1980, toen ze op deze dag, de ‘Werelddag voor Audiovisueel Erfgoed’ in het leven riepen.  Maar hoe doe je dat nou goed, het archiveren van beeld en geluid? En wat bewaar je wel, en wat niet? Daar praat Jan over met conservator Bas Agterberg van, hoe kan het ook anders, Beeld en Geluid!

ASML: van smartphone tot kruisraket

52 min

Van laptops en smartphones tot kruisraketten, overal zitten chips in. En voor de productie van de meest geavanceerde chips speelt één Nederlands bedrijf een sleutelrol: ASML. Hoe groeide een bedrijf uit het Brabantse Veldhoven uit tot een van de machtigste technologiebedrijven ter wereld?  Techjournalist Maxim van Mil en programmamaker Daniël Mol van BNR Nieuwsradio maakten de podcast ‘Ons ASML’, waarvoor ze twee jaar lang in de wereld van de chipmachinemaker doken. Emma van den Berg gaat met hen in gesprek.

Het evangelie van seksspeeltjes

54 min

Het is bijna niet meer weg te denken: seksspeeltjes, en dan vooral de Satisfyer. Ze duiken op op sociale media, in de kerstboom als ornament en zelfs op de shirts van een voormalig eredivisieclub. Ze worden steeds vaker gepresenteerd als onderdeel van een gezond seksleven. De belofte is groots: een seksspeeltje helpt je niet alleen aan plezier, maar ook om jezelf te ontdekken, je lichaam beter te leren kennen en jezelf seksueel te ontplooien. Religiewetenschapper Indy Booij viel op hoe sexual wellness brands hun producten aan de man, maar toch ook de vrouw brengen onder het mom van ‘heilig’, ‘helend’ en ‘ontwaken’.  Wat heeft de verkoop van seksspeeltjes met religie te maken? En als we denken dat we seksueel steeds vrijer worden, welke normen bepalen dan eigenlijk wat goede seks is? Dat ga ik bespreken met Indy Booij, Promovendus in religiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht.

Het belastingsysteem moet simpeler

49 min

Half november moet de Tweede Kamer stemmen over het belastingplan, het pakket aan belastingwetgeving voor komend jaar. Dit plan moet functioneren in ons huidige belastingsysteem. Maarja, dat systeem stamt uit 2001. Is dit nog wel in deze tijd? En hoe hervorm je zo'n belastingsysteem?  Jan praat erover met Keetie Jakma, expert belastingbeleid bij PwC! 

Natuurbeleid kost tijd

49 min

De komende twee weken vindt in Jerevan, de hoofdstad van Armenië, de VN-top over biodiversiteit plaats. Bijna 200 landen komen samen om te bespreken hoe het ervoor staat met de biodiversiteit wereldwijd. Maar hoe gaat het met de biodiversiteit? Waar hebben we het eigenlijk over als we over biodiversiteit praten?  En hoe kunnen internationale afspraken worden vertaald naar concrete maatregelen? Daarover spreekt Jan met Jelle Behagel, universitair hoofddocent natuurbeleid aan Wageningen Universiteit, die momenteel in Jerevan is, en Theo van der Sluis, landschapsecoloog bij Wageningen Environmental Research.

Iran als oorlogsstaat

54 min

De Amerikaanse president Trump heeft gezegd niet van plan te zijn om Iran opnieuw te zullen aanvallen vóór de tussentijdse verkiezingen op 3 november, liet hij begin oktober weten op zijn eigen platform Truth Social. Maar wat is zo'n belofte waard? En wat zal er daarna gebeuren? En bovenal, wat betekent dit voor de mensen die in het land wonen? Ik ga erover praten met Yaghoub Sharhani, journalist bij De Groene Amsterdammer, en met Matin Abbasi, gemeenteraadslid voor PRO Haarlem.

De wereld van de kunstroof

53 min

Precies een jaar geleden werd op klaarlichte dag het Louvre beroofd. De Mona Lisa lieten de dieven links liggen, want ze kwamen voor wat heel anders - het waren juwelen, waaronder een ketting die Napoleon aan zijn vrouw gaf, waar ze het op gemunt hadden. Een jaar later zijn de daders nog steeds niet gepakt en uit een recent verschenen rapport van Interpol blijkt dat het aantal kunstroven in musea in Europa is toegenomen. En ook wat er geroofd wordt, verandert. Emma van den Berg duikt in de wereld van de kunstroof met Naomi Oosterman, gepromoveerd op kunst- en erfgoedcriminaliteit. 

De groeiende interesse in (extreme) duursporten

54 min

Een marathon lopen, een Ironman voltooien of je sportprestaties delen op Strava: voor steeds meer mensen is sport meer dan alleen bewegen. Het kan een manier zijn om jezelf uit te dagen, je grenzen te verleggen of zelfs te laten zien wie je bent. Sociale media spelen daarin een rol, met beelden van indrukwekkende prestaties en sportieve levensstijlen die anderen inspireren maar ook de lat steeds hoger kunnen leggen. Tegelijkertijd zijn die sportieve uitdagingen niet voor iedereen weggelegd. Inschrijvingen en materiaal kosten steeds meer geld, en hoe gezond is het eigenlijk om je lichaam tot het uiterste te drijven? Ik praat erover met Tino Claessens, sportpsycholoog, en Kirsten Peters, die zelf een Ironman heeft voltooid.

Joseph Roth: waarom we nu de boeken van toen lezen

55 min

Er verschijnen ieder jaar talloze nieuwe boeken, maar ook de literatuur uit het interbellum, de periode tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, krijgt opnieuw aandacht. Boeken van schrijvers als Joseph Roth, Stefan Zweig en Thomas Mann worden heruitgegeven en gelezen door een nieuwe generatie. Maar waarom lezen we deze schrijvers juist nu opnieuw? En wat kunnen we leren van hun werk? Wat zegt dat over onze huidige tijd? Dat bespreek ik deze ochtend met Els Snick, literatuurwetenschapper en docent  aan de universiteit van Gent en vertaler van 'Hakenkruisen in knoopsgat'.

Ongewenste buitenlandse inmenging in Nederland

48 min

Inmenging, spionage, hybride oorlogsaanvallen... Wie het nieuws volgt kan niet om deze thema's heen. En ook in politiek Den Haag staat het op de agenda. Vandaag vindt in de Tweede Kamer het commissiedebat ongewenste buitenlandse inmenging plaats.  Wat wordt daar besproken? Hoe ziet ongewenste buitenlandse inmenging eruit? En wat kan je er tegen doen? Jan's gast deze ochtend: Rowin Jansen, Universitair docent nationaal veiligheidsrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Schuldige moord Tupac hoort vandaag straf: hoe ziet de impact van de rapper 30 jaar later eruit?

42 min

Bijna dertig jaar lang bleef het een van de grootste mysteries uit de hiphopgeschiedenis: wie zat er achter de moord op Tupac Shakur? De rapper werd in 1996, op 25-jarige leeftijd, doodgeschoten in Las Vegas. Nu is er eindelijk een veroordeling. Voormalig bendelid Duane ‘Keffe D’ Davis is schuldig bevonden aan het organiseren van de moord en hoort vandaag zijn straf. Tupac was veel meer dan een rapper. Hij was ook acteur en activist, die met zijn muziek racisme, armoede en ongelijkheid aankaartte. Ook jongeren die hem nooit hebben meegemaakt, luisteren vandaag nog naar zijn muziek. Waarom groeide Tupac uit tot zo’n icoon? Wat weten we bijna dertig jaar later écht over zijn dood? En verandert deze veroordeling iets aan het verhaal dat rond hem is ontstaan? Te gast: post-doctoraal onderzoeker Kim Dankoor.

De geschiedenis van de Franse protestcultuur

53 min

Het is al weken onrustig in Frankrijk. Scholieren en studenten gaan de straat op om te protesteren tegen het onderwijssysteem dat aan alle kanten piept en kraakt: van overvolle klaslokalen, een tekort aan leraren tot aan vervallen lesgebouwen. De intensiteit van de protesten lijkt nog niet af te nemen en escalaties en geweld worden niet geschuwd. En wie wat van Frankrijk weet, weet dat protesteren daar niet vreemd is. Maar hoe is dat ooit zo ontstaan? Om dat uit te zoeken, duikt Emma van den Berg dit uur in de Franse protesthistorie met Niek Pas, historicus aan de Universiteit van Amsterdam.

LIFF: het belang van filmfestivals en jonge makers

54 min

Een staande ovatie, kaskrakers maken, en de ene na de andere Oscar binnenslepen voor je werk. Dat is de grote droom van veel filmmakers. Maar, je moet natuurlijk ergens beginnen. Je eerste productie en premiere kunnen een belangrijke stap zijn voor je verdere carrière. Maar hoe gaat de selectie van zo'n filmfestival in z'n werk? En hoe belangrijk zijn dit soort festivals voor jonge makers? Ik ga erover praten met Jetske Breedeveld, programmeur bij LIFF, en Thom Lunshof, regisseur van 'De eerste zone'.

De wooncrisis in Nederland en daarbuiten

53 min

Aanstaande zaterdag vindt er in Amsterdam een landelijk woonprotest plaats met het motto: 'Huizen voor mensen, niet voor winst’. Maar ook in andere delen van de wereld is de wooncrisis een hot topic. Zo kondigde de Spaanse premier Sanchez aan de verkiezingen te vervroegen, als gevolg van de woningcrisis die ook dat land treft. Hoe zit de wooncrisis in andere landen eruit? En wat zouden we daar van kunnen leren?  Ik ga erover praten met Hans Koster, professor Stedelijke economie en vastgoed aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Hoe Shakespeare nog steeds overal is

54 min

Vandaag is de Nederlandse premiere van de musical & Juliet, waarin het verhaal van Romeo en Julia een heel andere wending krijgt. Ze sterft niet in de armen van Romeo, maar besluit haar eigen leven te leiden. Hoe werkt Shakespeare door in onze tijd? Waarom is zijn taal nog steeds zo bijzonder? En wat zegt de manier waarop wij Shakespeare vandaag bewerken eigenlijk over ónze tijd? Te gast: docent Literatuurgeschiedenis Liesje Schreuders en hoogleraar Engelse literatuur Kristine Johanson. 

Wat doen we allemaal in de ruimte?

49 min

"The World Needs More Space, dat kan je interpreteren als een uitbreiding van de activiteiten van de mens in de ruimte. Maar wat gaat dat effectief betekenen? Zullen er steeds meer mensen voor een lange periode verblijven in de ruimte? En wat gaan ze daar dan doen? Wonen, werken, landbouw bedrijven of moeten we denken aan militaire activiteiten? Jan praat erover met onderzoeker ruimtelandbouw Wieger Wamelink, en aan de lijn Frans von der Dunk, hoogleraar ruimterecht aan de Universiteit van Nebraska.

Wat is rechtvaardig?

45 min

Wanneer vinden we iets rechtvaardig? Dat lijkt een simpele vraag, totdat je ermee naar de rechtszaal gaat. Want wat eerlijk voelt, is niet altijd hetzelfde als wat juridisch juist is. Voormalig rechter Aisha Dutrieux schreef het boek 'Dit is niet rechtvaardig', waarin ze aan de hand van twaalf bekende Nerderlandse rechtszaken laat zien hoe rechters tot hun oordeel komen en waarom dat oordeel soms heel anders kan zijn dan wat wij als samenleving verwachten

De presidentsverkiezingen in Brazilië

54 min

Brazilië maakt zich op voor de presidentsverkiezingen van zondag. Huidig president Lula da Silva neemt het op tegen onder anderen Flávio Bolsonaro, de zoon van oud-president Jair Bolsonaro. Een verkiezing in een land waar de politieke tegenstellingen diep zijn. Waar komt die verdeeldheid vandaan? Wat typeert de belangrijkste spelers in deze verkiezingsstrijd? En wat staat er voor Brazilië op het spel? Daarover spreken we met Kees Koonings, emeritus hoogleraar Braziliaanse Studies, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, het CEDLA en de Universiteit Utrecht.

Hoe krijgen we kinderen weer aan het lezen?

51 min

Vandaag begint de kinderboekenweek. Een week waarin kinderen worden aangemoedigd om boeken open te slaan, verhalen te lezen en vooral: plezier te hebben in lezen. Maar ondertussen komt uit recent internationaal PISA onderzoek naar voren dat de leesvaardigheid onder Nederlandse jongeren afneemt. Maar wat betekent dat eigenlijk?  Kunnen kinderen straks geen boek meer lezen? En is er daadwerkelijk sprake van een leescrisis? Jan praat erover met kinderboekenschrijver en leraar Barend Last en directeur van de landelijke stichting voorleesexpress Annet Stegeman. 

100 dagen in de gehandicaptenzorg

50 min

De 100 Dagen-series van regisseur Katinka de Maar zijn een groot succes. Hierin schijnt ze licht op plekken waar normaal niet veel mensen binnenkijken. Serie één, 100 Dagen Voor de Klas, zorgde er zelfs voor dat meer mensen het docentschap overwogen. In haar nieuwste serie duikt ze in de gehandicaptenzorg, een plek waar de gemiddelde mens zijn ogen voor sluit. Hoe neem je een kijker mee in een wereld die hen vreemd is? Hoe laat je de allerkwetsbaarsten van de samenleving zien op een manier die hen eer aan doet? Jan van Poppel gaat in gesprek met Katinka de Maar!

Moet de overwinst van oliebedrijven extra worden belast?

51 min

Greenpeace biedt vandaag een petitie aan in de Tweede Kamer. Ze hebben een duidelijke boodschap: belast de extra winsten van oliebedrijven die ontstaan door de oorlog in het Midden-Oosten. Waar komt die overwinst precies vandaan? Kun je die extra winst überhaupt belasten? En merken wij als consument de gevolgen van geo-politieke verhoudingen direct aan de pomp? Daarover praat Bemshi de Visser met energie- en olie-expert Ronald de Zoete en hoogleraar Fiscale Economie Ruud van den Dool. 

Wereldrivierendag: hoe maken we onze rivieren weer drinkbaar?

48 min

De regen van september brengt voorlopig weinig verlichting: Rijkswaterstaat meldt dat het herstel van de grondwaterstanden traag verloopt en de rivierafvoeren uitzonderlijk laag blijven. Dat zet ook de kwaliteit van onze rivieren onder druk. Gisteren was het Wereld Rivierendag, een dag waarop wereldwijd aandacht wordt gevraagd voor het belang van schoon zoetwater en goed waterbeheer. Maar hoe staat het er nu écht voor met onze eigen rivieren? Hoe schoon zijn onze rivieren? En kunnen we er ooit weer rechtstreeks uit drinken?  Daarover praat Ruben met holistisch ecoloog en oprichter van Drinkable Rivers Li An Phoa!

Spanningen in de Hoorn van Afrika

50 min

In Ethiopië laait de strijd tussen de federale regering en rebellen groepen opnieuw op, nadat in 2022 een bloederige burgeroorlog ten einde kwam. En in de rest van de Hoorn van Afrika verschuiven geopolitieke machtsverhouding. In Ethiopie hebben 7 rebellen groepen de krachten verenigd en een vliegveld bezet. Valt een burgeroorlog in het land nog te voorkomen? Hoe ziet het geopolitieke speelveld eruit, hoe voorkomen we verdere escalatie van het geweld en welke rol ligt daarin voor de EU? In deze aflevering gaat Bemshi de visser in gesprek met hoogleraar Internationale Betrekkingen Mirjam van Reisen!

AI is een race, maar waar naartoe?

51 min

De Verenigde Staten en China gaan deze week met elkaar in gesprek over de veiligheidsrisicio's van AI. Tegelijkertijd slaan de topmannen van grote AI bedrijven als OpenAI en Anthropic alarm: de ontwikkeling van AI gaat te snel en zou nog weleens levensgevaarlijk kunnen worden. Vanuit verschillende hoeken komt dus een duidelijk geluid: we moeten meer aandacht hebben voor de risico's van kunstmatige intelligentie. Als zelfs de bazen van de grootste AI-bedrijven ter wereld de noodklok luiden, waarom wordt de ontwikkeling van AI dan niet stopgezet? En dreigen wij de controle over deze technologie helemaal te verliezen? Of zit het toch anders?  Daarover praat Jan met buitenlandjournalist van De Standaard Roeland Termote die zich heeft gespecialiseerd in AI!

7000 gevluchte kinderen worden verwaarloosd

49 min

Slaapzalen voor zeventig mensen zonder privacy, piepkleine hutten op een boot zonder frisse lucht of daglicht, smerige toiletten, geen speelruimte en nauwelijks toegang tot onderwijs. Zo ziet het leven eruit voor duizenden kinderen in de asielnoodopvang. Hotels, schepen en evenementenhallen waren ooit bedoeld als tijdelijke oplossing. Maar inmiddels verblijven kinderen er soms jarenlang. De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeert nu dat zo’n 7000 kinderen structureel worden blootgesteld aan onveilige omstandigheden. Waarom lukt het maar niet om de noodopvang af te bouwen? En gaat er na dit rapport dan eindelijk iets veranderen? Jan praat hierover met Julia Verheul, politiek adviseur bij mensen- en kinderrechtenorganisatie Save the Children! 

Palestijnse cultuur onder druk

57 min

De al bijna drie jaar durende genocide in Gaza zorgt voor veel onrust en verdriet. Niet alleen verliezen veel Palestijnen hun dierbaren, maar ook worden ze verjaagd van het land waar ze hun culturele band mee hebben. Hoe blijven de Palestijnen strijdbaar en houden zij hun cultuur in leven? En hoe ziet die cultuur eruit? Pieter Dronkers, universitair docent en onderzoeker zorgethiek, schreef hier een boek over dat eind vorige week uitkwam. Het heet "De stille strijd om Jeruzalem", en het is gevuld met verhalen en inzichten die hij op deed in de Palestijnse wijken van Jeruzalem. Dana Rentenaar is politicoloog. Ze is geboren in Palestina, heeft er op verschillende momenten in haar leven gewoond en een groot deel van haar familie - waaronder haar ouders - woont nog altijd in oost-Jeruzalem. Met deze twee gasten gaan we in gesprek over de Palestijnse cultuur en verzet.

De rol van architectuur in een vastlopende wereld

53 min

Metershoge wolkenkrabbers, een luxe villa of dat ene nieuwe stadhuis waar je hele dorp een mening over heeft. Architectuur is overal om ons heen. Maar is het alleen maar bouwen, bouwen, bouwen? Vandaag start de Internationale Architectuur Biënnale in Rotterdam, met als thema Systems of Support. Wat betekent dat, en welke rol speelt architectuur in een samenleving waar de systemen piepen en kraken? Philo Boss praat erover met architect en stedenbouwkundige Wouter Veldhuis en met Saskia van Stein, directeur van de Biënnale.

Wie wordt de nieuwe baas van de VN?

49 min

Verwacht wordt dat morgen de VN-Veiligheidsraad een derde informele stemming houdt om te peilen wie de mogelijke opvolger gaat worden van VN-secretaris-generaal António Guterres. De Portugees treedt namelijk op 31 december na twee termijnen af, en zijn opvolger begint meteen al de dag erna. Maar, wat doet zo'n Secretaris-Generaal? Hoeveel macht en invloed heeft hij of zij, en wat voor type leider heeft de VN nodig? Over dat alles en meer praat Jan deze ochtend met Tom Buitelaar, universitair docent War, Peace and Justice aan de Universiteit Leiden!

De westelijke Balkan en haar oorlogsverleden

50 min

Vandaag volgt in Den Haag een uitspraak in het Kosovotribunaal. Terecht staat oud-bevelhebber van het Kosovo Bevrijdingsleger en oud-president Hashim Thaçi. Maar is met zo’n uitspraak de zaak dan ook echt afgerond? En hoe gaat de Europese Unie om met de verheerlijking van oorlogsmisdadigers uit de Westelijke balkan?  Jan praat erover met universitair docent Niké Wentholt, die onderzoek doet naar de Westelijke Balkan!

Gemeentes: meer taken, minder geld

50 min

Vandaag worden de belangrijkste plannen van de regering voor het komende jaar gepresenteerd. Zo komen de begrotingen van onder andere Onderwijs, Defensie en Volksgezondheid aan bod. Grote en belangrijke onderwerpen. Maar onze Rijksbegroting heeft ook wat sluitposten, en daar gaan wij vandaag in duiken! Een van de belangrijkste sluitposten is volgens mijn gast het gemeentefonds. Daar praat Jan over met Michiel van der Eng, financieel specialist bij Periklesinstituut.

Oplaaiend geweld in Jemen

53 min

Vooral in het westen van Jemen is het al ruim een week onrustig en wordt er hard gevochten. En dat is niet helemaal toevallig. Want aan de westkust, aan een belangrijke zeestraat, ligt de strategisch interessante havenstad Mokka. Eind vorige week namen de Houthi's deze belangrijke stad in, en dat is de grootste verschuiving van de frontlinie in de 4 jaar sinds het staakt-het-vuren werd gesloten. Waarom gebeurt dit nu? En wat betekent dit voor de mensen in Jemen? We praten erover met Marina de Regt, Jemen-deskundige en antropoloog verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

De impact van 9/11 op de nieuwe generatie

48 min

Op 11 september 2001 vlogen twee vliegtuigen de Twin Towers in New York City binnen. Een terroristische aanval die de wereld schokte. Wereldwijd staat men hier, 25 jaar later, bij stil.  Een kwart eeuw na de aanslagen blijkt de impact ervan nog altijd voelbaar, ook voor de mensen die de aanslag niet meegemaakt hebben. De discriminatie van moslims en mensen met een arabische achtergrond, nam na 9/11 sterk toe en is voor velen nog steeds onderdeel van de dagelijkse realiteit. Wat betekent 9/11 voor een generatie die nog niet geboren was toen het gebeurde? Ik ga erover praten met docent burgerschap en schrijver Bilal Ben Abdelkarim! 

De subsidiefuik van Tata Steel

50 min

Deze week verscheen een kritisch onderzoek van SOMO en MilieuDefensie naar de intentieverklaring van de Overheid en Tata Steel. Het rapport waarschuwt voor een subsidiefuik waardoor de rekening voor de staat kan oplopen tot 10,8 miljard euro, terwijl eerder nog werd gesproken over maximaal 2 miljard euro aan overheidssteun. Dit roept de vraag op: hoe houdbaar is de productie van staal in Nederland nog? En als we Tata Steel wél in Nederland willen houden, hoe ziet een duurzame, toekomstbestendige en economisch gezonde staalindustrie er dan uit? Daarover praat Jan met Boris Schellekens, onderzoeker Stichting Onderzoek bij Multinationale Ondernemingen, oftewel SOMO.

De toekomst van Trump en 'zijn' Republikeinen

50 min

Vandaag komt de Republikeinse Partij in de VS bijeen tijdens hun partijcongres. En de timing daarvan is bijzonder, het zijn namelijk spannende tijden voor de Amerikaanse president Trump: de midterms komen eraan, zijn populariteit loopt al maanden achteruit door de oorlog in Iran en ook binnen de partij is niet iedereen tevreden over zijn beleid. Waarom kiest Trump er juist nu voor om dat congres te houden? Jan praat erover met Amerikakenner Kenneth Manusama!

Zuid-Korea en het Midden-Oosten

48 min

De Franse en Zuid-Koreaanse ambtsgenoten ontmoeten elkaar vandaag in Parijs om het te hebben over de Straat van Hormuz. Net als de rest van de wereld, voelt ook dit Oost-Aziatische land de gevolgen van de oorlog die de VS daar voert met Iran. Vorige week nog maakte Zuid-Korea bekend dat het troepen en een oorlogsschip naar de Straat wil sturen. Waarom overweegt het land dit, welke rol spelen zij in het Midden-Oosten en wat hopen ze met het bezoek aan Frankrijk te bereiken? Over dat alles en meer praat Jan deze ochtend met Hoogleraar koreastudies aan de Leiden Universiteit, Remco Breuker!

Long covid: waar staan we?

53 min

De meeste mensen in Nederland zullen in hun dagelijks leven niet meer bezig zijn met corona. Maar er is een grote groep mensen die lijdt aan de gevolgen van long covid, en voor een klein deel daarvan is het lijden ondraaglijk. Uit cijfers die EenVandaag opvroeg bij de Regionale Toetsingscommisie Euthanasie blijkt dat steeds meer mensen die long covid hebben zo erg lijden, dat euthanasie de enige uitweg lijkt. In 2022 tot en met 2024 kozen 9 patiënten voor deze optie, in 2025 waren dit er in één jaar tijd al 10. Hoe houden we de mensen die lijden onder long covid in beeld? Is de zorg toereikend, en wordt hun lijden serieus genomen?  We praten erover met Rien de Böck van Patiëntenvereniging Long Covid Nederland, en huisarts en zoönosen-expert Alfons Olde Loohuis. 

Hoe werkt framing in taalgebruik en misdaad?

50 min

Het geweld dat eerder deze week plaatsvond in het Gelderse Overasselt werd door burgemeester Joerie Minses van de gemeente Heumen getypeerd als ‘on-Nederlands’. Die uitspraak riep veel reacties op. Want hoe on-Nederlands is bendegeweld eigenlijk echt? Dat zul je vast ook op deze zender voorbij hebben horen komen. Maar dit gesprek wordt niet altijd gevoerd. Hoe werkt framing eigenlijk zonder dat we het doorhebben? En op welke manier worden we, bewust of onbewust, gestuurd in ons denken over misdaad? We praten erover met dr. Ilse Ras, Universitair docent criminologie.

See all 200 episodes

–

0 ratings from members

5
4
3
2
1

Rate this podcast

Log in to rate and review the shows you listen to.

No reviews yet — be the first member to rate "Vroeg!".

This podcast, its content and its artwork are not owned by, affiliated with, or endorsed by Castquire.

Keep listening

Discover more podcasts like this.

Up next

  1. Nothing queued. Use + Queue on any episode to line it up.

0:00 0:00